Strafor deyince ambalaj köpüğü geliyor akla — ama reklam dünyasında 3D harf, stand dekoru, fuar prop'u üretiminde ana malzeme. Kimyasal adı EPS (genleştirilmiş polistiren), içi hava + küçük plastik boncuklar. Nasıl üretiliyor, nasıl kesiliyor, nasıl kaplanıyor, reklamda niye bu kadar yaygın? Yeni başlayan için strafor rehberi.
Strafor nedir? Kimyasal temeli
Kısa: strafor = EPS = genleştirilmiş polistiren.
**Üretim adımları:**
1. Polistiren granülleri ısıtılır — içlerindeki pentan (genleştirici gaz) buharlaşır.
2. Granüller 50 kat hacim büyür — 'boncuk' haline gelir.
3. Boncuklar kalıba doldurulup buharla birleşir — kendi aralarında yapışıp sert blok olur.
4. Blok standart boyutta kesilip (1 m × 2 m × 50 cm örneğin) piyasaya çıkar.
**Yapısı:**
- %98 hava + %2 plastik.
- Hafif (kg/m³ 10-30 arası).
- Termoplastik (ısıda yumuşar, eritilir).
- Yanabilir — alev geciktirici katkılı versiyon var.
**Neden 'strafor' ismi?** Alman firma BASF'in 'Styropor' ticari markasından. Türkiye'de jenerik ad olarak yerleşti. Resmi adı 'EPS' (Expanded Polystyrene).
Yoğunluk değerleri (D) ne demek?
Strafor 'D10', 'D20' vb. kodlarla gelir — yoğunluk (density) göstergesi:
**D10** (10 kg/m³): En hafif, en ucuz, en kırılgan. İnşaat yalıtım, tek kullanımlık dekor.
**D15** (15 kg/m³): Hafif orta, standart etkinlik dekor, harfler (kaplamasız).
**D20** (20 kg/m³): Reklam işlerinde en yaygın. 3D harf, vitrin, orta ömürlü dekor. Sweet spot fiyat-kalite dengesi.
**D25** (25 kg/m³): Dış mekan dayanıklı, uzun ömür (3-5 yıl). Cephe dekor, fuar uzun ömürlü elemanlar.
**D30** (30 kg/m³): Ağır hizmet, endüstriyel. Beton kalıp, mimari heykel.
**Reklam sektörü çoğunlukla D20 + D25 aralığında çalışır.** D15 altı hafif iş, D25 üstü özel dayanım iş.
Yoğunluk arttıkça:
- Sertlik artar.
- Fiyat artar (D10 referans, D30 ~1.9 kat).
- Isı yalıtım azalır (boncuk arası hava azalır).
- CNC kesim kalitesi artar (detay temiz çıkar).
Reklamda strafor kullanımı
Reklam + etkinlik endüstrisinde strafor temel malzemelerden:
**3D harf + logo:**
- Strafor blok CNC ile kesilir harf formuna.
- Yüzeyi kaplanır (fiberglass + epoksi + boya).
- Hafif, büyük formatlarda taşınabilir.
- 50 cm harf boyunda pleksi göre %40-60 ucuz.
**Fuar standı dekoratif eleman:**
- Logo duvar, süsleme heykeli, tema dekoru.
- Strafor blok + CNC oyma + kaplama.
- Yoğun detay mümkün (barok süslemeden modern minimale).
**Düğün + etkinlik dekoru:**
- Büyük harf (isim bitişleri, 'LOVE' tarzı standart ürün).
- Standart boyutlar stokta, sipariş öncesi hazır.
- Tek kullanımlık olabilir (düğün sonrası atılır) veya geri alınır.
**Film + tiyatro set:**
- Büyük kaya, sütun, tapınak duvarı replika.
- Yoğun detay (oyma + boyama ile taş efekti).
- Sahnede hafif, yıkılsa tehlikesiz.
**Mağaza vitrini:**
- Mevsimlik tema (noel, yılbaşı, bahar çiçek).
- Kaplamalı strafor 1-2 yıl kullanım.
- Depolanabilir (sonraki sene tekrar).
**Reklam mobilyası:**
- Geçici stand, mini reklam kulesi, broşürlük.
- Strafor + kaplama + boya.
- Hafif, taşıması kolay, üretimi hızlı.
CNC kesim süreci
Strafor şekillendirmenin ana yöntemi CNC kesim:
**1. Tasarım:**
- Müşteri 2D vektör (AI, DXF, SVG) veya 3D model (STL, OBJ) gönderir.
- Atölye tasarımı CNC makinesine uyarlar.
- 3D oyma için Z-ekseni derinlik planı çıkar.
**2. Kesim:**
- CNC router freze ile dönen uç malzemeyi yontar.
- Alternatif: sıcak tel kesim — elektrik akımı verilen gergin tel, straforu eriterek keser (iki boyutlu kesim, 3D yapmaz).
- Sıcak tel: hızlı, ucuz, hafif detaylı.
- CNC router: detaylı 3D oyma mümkün, daha pahalı.
**3. Temizleme:**
- Kesim sonrası boncuk artıkları oluşur — atölye süpürge + elektrikli fırça ile temizler.
- Yüzey tam düz değil, boncuk izleri görülür.
**4. Toleranslar:**
- Sıcak tel kesim: ±0.5-1 mm.
- CNC freze: ±0.2-0.5 mm.
- Yüksek hassasiyet mümkün ama boncuklu yapı nedeniyle cam-düz yüzey olmaz.
Kaplama: ham straforu kullanışlı hale getirmek
Ham strafor reklamda kullanılabilir değil — boncuklu yüzey, kolay ezilir, güneşte solar. Kaplama zorunlu:
**Ana kaplama yöntemleri:**
**1. Fiberglass + epoksi:**
- Fiberglass kumaş kaplanır straforun üstüne.
- Epoksi reçine sürülür + kurutulur.
- Yüzey sertleşir, boyanabilir hale gelir.
- En dayanıklı kaplama — dış mekan 5-10 yıl.
- Maliyet m² başı 400-900 TL (işçilik + malzeme).
**2. Poliüretan sprey:**
- Hızlı kaplama — sprey halinde PU uygulanır.
- Kuruyunca sert yüzey.
- Orta dayanım — 3-5 yıl dış mekan.
- Maliyet m² başı 300-600 TL.
**3. Poliester:**
- Fiberglass gibi ama poliester reçine ile.
- Daha ucuz, daha kırılgan.
- İç mekan iş için uygun.
- Maliyet m² başı 250-500 TL.
**4. Akrilik macun + astar + boya:**
- Macun ile yüzey düzletilir.
- Astar + boya uygulanır.
- Kısa ömürlü (1-2 yıl), iç mekan kısa süreli iş.
- En ucuz, maliyet m² başı 150-300 TL.
**Boyama + finiş:**
- Kaplama sonrası akrilik boya ile renklendirme.
- Metalik, glitter, floresan özel efektler mümkün.
- Lak ile son parlaklık.
Strafor dayanımı + ömrü
Strafor ham hali + kaplama kombinasyonuna göre ömür:
**Ham strafor (kaplamasız):**
- İç mekan: 6 ay - 1 yıl.
- Dış mekan: 2-4 hafta (UV + yağmur + boncuk dökülme).
- Tek kullanımlık / geçici iş için.
**Macun + boya kaplı:**
- İç mekan: 1-2 yıl.
- Dış mekan: 6-12 ay.
- Düğün + etkinlik / geçici dekor.
**PU sprey kaplı:**
- İç mekan: 3-5 yıl.
- Dış mekan: 2-4 yıl.
- Orta ömürlü fuar / vitrin elemanları.
**Fiberglass epoksi kaplı:**
- İç mekan: 7-10+ yıl.
- Dış mekan: 5-8 yıl (kaliteli).
- Kalıcı 3D harf + logo + cephe dekor.
**Uzun ömür için kurallar:**
- Kaplama kalınlığı yeterli olmalı (1-2 mm fiberglass).
- Boya UV dayanımlı olmalı.
- Dış mekan için yıllık temizlik + silikon kontrolü.
- Büyük eleman + rüzgar → metal iç iskelet şart (strafor tek başına ağır parçalarda eğilir).
Alternatifler: strafor yerine ne?
Bazen strafor yeterli değil. Alternatifler:
**PU köpük blok:**
- Daha sert, daha ağır, daha pahalı.
- Detay oyma çok daha temiz (boncuk yok, tek gövde).
- Premium 3D harf, mimari model.
- m³ başı 3-5 kat pahalı.
**XPS (ekstrüde polistiren):**
- Strafordan daha sert, homojen gövde.
- Yeşil / mavi rengi var — inşaat yalıtım.
- Reklam iş için nadir, çok sert detay için.
**EPP köpük:**
- Esnek köpük — darbeye dayanıklı.
- Oyuncak / model uçak / araç tampon.
- Reklam işinde kullanılmaz.
**MDF + boyama:**
- Sert ahşap temelli — strafordan daha dayanıklı.
- Ağır, taşıma zor.
- Harf / logo için: ince detay MDF daha iyi, büyük kalın form strafor daha iyi.
**Kompozit alüminyum (bond):**
- Metal sert.
- 3D değil, 2D yüzey.
- Cephe logo, dış mekan tabela.
- Strafordan farklı sınıf — 3D mi 2D mi sorusu.
Reklam işinin %70-80'i strafor ile çözülür. Özel dayanım + premium detay için PU köpük, metal sertlik için kompozit alüminyum alternatif.
Atölye Yorumu
Strafor sık yanlış anlaşılan malzeme: 'ucuz köpük, geçici'. Gerçekte kaliteli kaplanmış strafor cephe dekorunda 8-10 yıl dayanır — pleksi kadar. Fark: strafor 3D büyük form için ekonomik, pleksi ince detay için ekonomik. İki malzeme rakip değil, farklı problemler için doğru çözüm. Küçük detay + ince kenar → pleksi. Büyük 3D form + kaplama + boyama → strafor. Atölyeye gittiğinizde ikisini karşı karşıya koymayın, işin gereğine göre seçim yapın. İyi atölye her iki malzemeyi de kullanır, projeye uygun olanı önerir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ham strafor: Pek etkilenmez — su tutmaz (boncuklar kapalı hücreli). Ama kaplanmamış yüzeyde su + toz birikir, boncuklar parçalanır. Kaplamalı strafor tam dayanıklı. Dış mekan kullanımda kaplama mutlaka.
Evet — alev geciktirici olmayan standart strafor yanar, damla eritilen plastik. İç mekan + yangın güvenliği yerlerde (hastane, okul, AVM) alev geciktirici strafor (B1 sınıf) talep edilir. %15-25 pahalı. Reklam/etkinlik dış uygulamalar standart strafor kullanır.
Kimyasal olarak geri dönüşümlü ama Türkiye'de yaygın akış yok. Büyük atölyeler artık parçaları küçük işlere çevirir. Ev kullanımında çöp — en iyi hal: atölyeye geri ver (varsa geri alma programı). Yakma yasak + zararlı.
Kaplamasız ham strafor harf 1-2 ay. Kaplamalı strafor harf iç mekan 5+ yıl, dış mekan 3-5 yıl (kalite kaplamaya bağlı). Fiberglass epoksi kaplı dış mekan harf 7-10 yıl dayanır — pleksi kadar. Sadece 'ucuz strafor' demeyin, 'kalite kaplama' tarif edin.
Malzeme yoğunluğu × hacim × işçilik + CNC süresi. D20 strafor blok 1 m × 1 m × 10 cm ~500-900 TL malzeme. CNC süresi saat başı 400-700 TL. Basit harf kesim saat 1-2 tipik. Kaplama ayrı kalem. Toplam iş 2.000-5.000 TL aralığı orta ölçekli harf için.
Projeniz için net teklif alın
DXF / DWG / AI / PDF dosyanızla birlikte yazın, aynı gün teklif gelsin.